Sankcja kredytu darmowego — co to jest i na czym polega

Sankcja kredytu darmowego — definicja

Sankcja kredytu darmowego (SKD)

Uprawnienie konsumenta przewidziane w art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Jeżeli kredytodawca naruszył wskazane w tym przepisie obowiązki, konsument po złożeniu pisemnego oświadczenia zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy, w terminie i w sposób ustalony w umowie.

Nazwa bywa myląca. „Darmowy kredyt” nie oznacza, że konsument nie oddaje pieniędzy — kapitał trzeba zwrócić w całości. Sankcja dotyczy wyłącznie warstwy kosztowej: odsetek, prowizji, opłat i innych kosztów należnych kredytodawcy.

Jest to sankcja cywilnoprawna nakierowana na kredytodawcę, który nie dopełnił obowiązków wobec konsumenta. Nie działa automatycznie — wymaga aktywnego działania konsumenta, a w razie sporu jej zastosowanie ocenia sąd.

Jak działa sankcja kredytu darmowego

Mechanizm ma trzy elementy: naruszenie po stronie kredytodawcy, pisemne oświadczenie konsumenta i zmiana zasad rozliczenia umowy.

1. Kredytodawca narusza jeden z obowiązków wymienionych w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim — najczęściej dotyczy to treści umowy i informacji, które musi ona zawierać.
2. Konsument składa kredytodawcy pisemne oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.
3. Od tego momentu konsument zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy, w terminie i w sposób ustalony w umowie.

Jeżeli kredyt był już częściowo lub w całości spłacony, spór dotyczy zwykle zwrotu kosztów pobranych ponad kapitał. Sposób rozliczenia zależy od stanu spłaty umowy i bywa przedmiotem sporu z kredytodawcą.

Jakich umów może dotyczyć SKD

Sankcja dotyczy umów o kredyt konsumencki w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim, czyli umów zawieranych z konsumentem (poza działalnością gospodarczą) do ustawowego limitu kwotowego wynoszącego 255 550 zł lub równowartość tej kwoty w innej walucie.

• kredyty gotówkowe i konsolidacyjne udzielane konsumentom,
• pożyczki udzielane przez banki i firmy pożyczkowe,
• kredyty ratalne i kredyty na zakup towarów lub usług,
• część umów o kartę kredytową i limit w koncie.

Zakres zastosowania ustawy ma wyjątki, a kwalifikacja konkretnej umowy wymaga sprawdzenia jej treści i daty zawarcia. Szerzej opisujemy to w artykule o kredycie konsumenckim.

Jakie naruszenia bywają analizowane

Praktyka analiz koncentruje się na obowiązkowych elementach umowy oraz na sposobie wyliczenia kosztów. Najczęściej badane obszary to:

• nieprawidłowo wskazana rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO),
• błędnie określona całkowita kwota kredytu lub całkowity koszt kredytu,
• naliczanie odsetek od kredytowanych kosztów, takich jak prowizja czy składka ubezpieczeniowa,
• braki w informacji o prawie odstąpienia od umowy,
• braki w informacji o zasadach rozliczenia przy wcześniejszej spłacie,
• niejasne zasady zmiany oprocentowania, opłat i prowizji,
• przekroczenie ustawowego limitu pozaodsetkowych kosztów kredytu.

Termin: rok od wykonania umowy

Uprawnienie do skorzystania z sankcji wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. To najczęstsza przyczyna, dla której sprawa nie może zostać poprowadzona, mimo że sama umowa budzi wątpliwości.

Sposób liczenia tego terminu bywa sporny — rozbieżności dotyczą przede wszystkim tego, co uznać za „wykonanie umowy”. Z tego powodu ocena, czy termin jeszcze biegnie, należy do prawnika znającego aktualne orzecznictwo.

Czego sankcja nie obejmuje

• nie zwalnia ze zwrotu kapitału — pożyczoną kwotę trzeba oddać w całości,
• nie działa sama z siebie — bez pisemnego oświadczenia nie wywołuje skutku,
• nie dotyczy umów wykraczających poza zakres ustawy o kredycie konsumenckim,
• nie gwarantuje wyniku — o skuteczności zarzutów rozstrzyga w razie sporu sąd.

Najczęstsze pytania