Klauzule zmiany opłat i prowizji w umowie kredytu
Umowa o kredyt może pozwalać kredytodawcy na zmianę opłat i prowizji, ale tylko pod warunkami określonymi w przepisach — a lista okoliczności uzasadniających podwyższenie musi być zrozumiała i weryfikowalna dla konsumenta. Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku C-472/23 orzekł, że klauzula wymieniająca przesłanki, których właściwie poinformowany konsument nie jest w stanie zweryfikować, narusza obowiązek informacyjny dyrektywy — o ile może podważyć ocenę zakresu zobowiązania.
- Opracowanie
- Redakcja SKD Ekspert
- Opublikowano
- Przepisy sprawdzone według stanu na
Jak wyglądają te klauzule
Typowa klauzula stanowi, że bank może podwyższyć opłaty po zaistnieniu jednej z wielu przesłanek. W sprawie C-472/23 lista obejmowała m.in. zmiany płacy minimalnej, wskaźników GUS, cen energii, usług telekomunikacyjnych i pocztowych oraz stóp procentowych NBP — czyli zdarzenia, na które konsument nie ma wpływu i których wpływu na własne opłaty nie umie sprawdzić.
Ustawa o kredycie konsumenckim wymaga, by umowa podawała warunki, na jakich mogą się zmienić oprocentowanie i opłaty (art. 30 ust. 1 pkt 6 i 10). Klauzula szerzej czerpiąca z „okoliczności rynkowych” podlega ostrej weryfikacji.
Źródło: wyrok TSUE C-472/23, pkt 14–16 (ECLI:EU:C:2025:89); u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 6 i 10 (Dz.U. 2025 poz. 1362)
Co orzekł TSUE
Status: Stan ustalony. Punkt 2 sentencji C-472/23 (13.02.2025) rozstrzyga kwestię weryfikowalności przesłanek podwyższenia opłat na gruncie dyrektywy 2008/48/WE.
Sentencja pkt 2 wyroku C-472/23: wymienienie w umowie okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat, których właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ani ocenić ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego — o ile może podważyć możliwość dokonania przez konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania.
Ten sam wyrok potwierdził zgodność jednolitej sankcji (jak SKD) z dyrektywą przy naruszeniach podważających ocenę zobowiązania — ale ocena konkretnej klauzuli i jej skutków należy do sądu krajowego.
Źródło: wyrok TSUE C-472/23, sentencja pkt 2 i 3 (ECLI:EU:C:2025:89)
Co sprawdzić w swojej umowie
- katalog przesłanek zmian opłat: czy są konkretne i mierzalne, czy otwarte („zmiany rynku”, „kosztów banku”),
- kierunek zmian: czy klauzula dotyczy tylko obniżeń, czy także podwyżek,
- granice: czy umowa określa maksymalną wysokość lub sposób wyliczenia nowych opłat,
- powiadomienie: terminy i forma informowania o zmianie oraz prawo konsumenta do reakcji (np. spłaty kredytu bez dodatkowych opłat).
Klauzule zmiany opłat warto oceniać razem z RRSO i całkowitym kosztem kredytu — bo właśnie one opisują, jak te wielkości mogą się zmieniać w trakcie umowy.
Najczęstsze pytania
Bank podniósł mi opłatę na podstawie klauzuli umownej. Czy to legalne?
To zależy od treści klauzuli i podstawy zmiany. Zmiany obciążające konsumenta są dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w przepisach i umowie; klauzule oparte na przesłankach nieweryfikowalnych mogą naruszać obowiązek informacyjny (C-472/23). Ocena konkretnej klauzuli należy do prawnika.
Co zrobił TSUE w sprawie klauzul zmiany opłat?
W C-472/23 orzekł, że wymienienie przesłanek podwyższenia opłat, których konsument nie może zweryfikować ani ocenić ich wpływu, narusza obowiązek informacyjny dyrektywy 2008/48/WE — o ile może podważyć ocenę zakresu zobowiązania.
Czy wadliwa klauzula zmiany opłat to podstawa sankcji kredytu darmowego?
Może być — naruszenia obowiązków informacyjnych w ogóle zasługują na ocenę pod kątem art. 45 ust. 1. Sprawdź jednak całą umowę: katalog naruszeń obejmuje kilka odrębnych grup i to prawnik wybiera najsilniejszą podstawę.
Sprawdź swoją umowę
Wstępna analiza w serwisie odczytuje dane z dokumentu, wskazuje obszary do weryfikacji wraz z fragmentami źródłowymi i przygotowuje raport PDF, który możesz przekazać prawnikowi.
Sprawdź swoją umowę — PewneSKDSprawdź swoją umowę — PewneSKDWyrok TSUE C-472/23 — pełne omówienieHarmonogram spłaty — problem
Powiązane problemy
Powiązane orzeczenia
Powiązane kontrole analityczne
Powiązane artykuły
Źródła pierwotne
- Wyrok Trybunału (dziesiąta izba) z dnia 13 lutego 2025 r., Lexitor sp. z o.o. przeciwko A. B. S.A., sprawa C-472/23ECLI:EU:C:2025:89, Orzecznictwo TSUE, EUR-LexCytowane jednostki: sentencja pkt 2; pkt 14–16; pkt 14–16; sentencja pkt 2 i 3Dokument w serwisie eur-lex.europa.eu (sprawdzono: )
- Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jednolity: obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z dnia 26 września 2025 r.)Dz.U. 2025 poz. 1362, Akt prawny (PL), Dziennik Ustaw RP — Europejski Identyfikator Prawodawstwa (eli.gov.pl)Cytowane jednostki: art. 38–39, art. 45 ust. 1; art. 30 ust. 1 pkt 6 i 10Dokument w serwisie eli.gov.pl (sprawdzono: )